‘समाचार र विचारको
साझा चौतारी’




विचार

के भिन्नता बाँकी छ काङ्ग्रेस र कम्युनिस्टमा ?

के भिन्नता बाँकी छ काङ्ग्रेस र कम्युनिस्टमा ?

Posted in विचार
■ देवप्रकाश त्रिपाठी आँपको विकल्प आँप हुन सक्दैन, विकल्पमा पनि आँप नै ग्रहण गरिनुपर्छ भने त्यो बाध्यता हो । रातोको विकल्प हरियो, नीलो, पहेँलो या अरू जुनसुकै रङ्गलाई मान्न सकिन्छ, तर रातोको विकल्प रातो हुन सक्दैन । ढुङ्गाको विकल्प इँटा हुन सक्ला, तर सेतोको सट्टा कालो ढुङ्गामा चित्त बुझाउनुचाहिँ बाध्यता मात्र हुन्छ । काठको विकल्प आल्मुनियम या फलाम बन्न सक्छ, यदि एउटा काठको सट्टा अर्को काठ प्रयोग गर्नुपऱ्यो भने त्यो विकल्प नभएर बाध्यता हुन्छ । कहिलेकाहीँ मानिसलाई रोजाइका यस्ता बाध्यता हुन्छन् कि आफूले चाहेको वस्तु नभेटिएपछि बजारमा फेला परेकामध्ये कुनै एउटाबाट नै काम चलाउनुपर्ने हुन्छ । जब उपलब्ध सामानमध्येबाट काम चलाउनुपर्ने अवस्था आउँछ भने त्यसले उपभोक्तामा सन्तुष्टि पैदा गर्न सक्दैन । खोजेको ‘त्यस्तो’ हो, तर ‘यस्तै’बाट काम चलाउनुपरेको छ भन्दै चित्त बुझाउनु मानिसको खुसी नभई बाध्यता हो
दासविद्रोह र दासप्रथाको पतन

दासविद्रोह र दासप्रथाको पतन

Posted in विचार
- अनुवाद : भेषराज भुसाल दासप्रथा मानव समाजको एउटा अपरिहार्य अवस्था थियो । यसको जन्म तत्कालीन उत्पादक शक्तिहरूको आवश्यकताहरूको अनुकूल थियो। दास समाजमा युद्धबन्दीहरूलाई सामूहिक रूपमा मृत्युदण्ड दिइँदैनथ्यो । त्यसको बदलामा उनीहरूलाई काम गराउनका निम्ति जीवित राखिने गथ्र्याे । यो उत्पादनको विकासमा सहायक थियो । दासमालिकसँग ठूलो मात्रामा उत्पादनका साधन र श्रम विद्यमान हुनाले ठूलो परिमाणमा उत्पादन र सहकार्यलाई सङ्गठित गर्न सम्भव भयो । धातुका औजारहरूको प्रयोगका साथै कृषि, पशुपालन र दस्तकारी उद्योग तीव्रताका साथ विकसित भए । कृषि राष्ट्रिय अर्थव्यवस्थाको सबभन्दा महत्वपूर्ण घटक बन्न गयो । घोडा, भैँसी, भेडा, कुखुरा, कुकुर र सँगुरलाई घरपालुवा बनाइयो । चीनमा दास समाजका समयको फूलकाशाबाट बनेको एउटा आनुष्ठानिक पात्र भेटिएको छ । ११० सेन्टिमिटर अग्लो र १४०० केजी तौल भएको यस पात्रलाई धेरै नै दस्तकारहरूको
आधार निर्माणपछिको ओली ‘एक्सन’

आधार निर्माणपछिको ओली ‘एक्सन’

Posted in विचार
गोपाल खनाल प्रधानमन्त्री केपी ओलीले एकसातामा तीन महìवपूर्ण र दीर्घकालीन परिणाम दिने कदम चाल्नुभयो, जसले आउँदो कार्यकाल केही आक्रामक, क्रमभङ्गता र आश्चर्यसहितको हुने सङ्केत गर्छ । प्रदेश प्रमुखमा नयाँ नियुक्ति त्यसअघिको एउटा ‘सरप्राइज’ थियो भने मन्त्रीहरूको छनोटमा पनि त्यसको अंश देखियो । आफ्नो सचिवालय र सल्लाहकार समूहको सामूहिक राजिनामा माग्नु त्यसै अन्तर्गत थियो । फेरि यी निर्णय त्यतिबेला भएका छन्, जतिबेला उहाँ स्वास्थ्यको नियमित जाँच गराइरहनुभएको छ, आवश्यकता अनुसार डायलाइसिस पनि । एकथरी मान्छे स्वास्थ्यजस्तो संवेदनशील विषयलाई अतिरञ्जित प्रचारको खुराक बनाइरहेका छन् र अर्का एकथरी उहाँको स्वास्थ्य अवस्थामै आफ्नो राजनीतिक भविष्यको लेखाजोखा हुने आँकलनमा छन् । उहाँले चालेका तीन पाइलामध्ये एउटा छिमेकीसँग सम्बन्धित छ भने दुईवटा घरेलु राजनीतिसँग । घरेलु राजनीतिका दुई मुद्दामध्ये पहिलो पार्टीको
कार्ल माक्र्स र समाजवादको बहस

कार्ल माक्र्स र समाजवादको बहस

Posted in विचार
- हेमन्तप्रकाश ओली ‘सुदर्शन’ विषय प्रवेश माक्र्स जन्मेको २०० सय वर्ष पूरा भएको छ । उहाँले जर्मनेली दर्शनशास्त्र, बेलायती राजनीतिक अर्थशास्त्र र फ्रान्सेली राज्यक्रान्तिद्वारा दीक्षित भएर साम्यवादी दलको घोषणापत्र प्रकाशित गरेको एक सय ७१ वर्ष भएको छ । हजारौँ वर्षको शोषणकारी संस्कृति र पाँच सय वर्षको आफ्नै उमेरले कटकटिएको पुँजीवादलाई २३ वर्षमै यसले ढाल्यो र फ्रान्सको पेरिसमा कम्युनका रूपमा सर्वहारा वर्गको शासन कस्तो हुन्छ भनेर देखाइदियो । अनुभवको कमी र सर्वहारा वर्गको शासन अधिनायकत्वको ज्ञान नभएकाले ७२ दिनपछि पेरिस कम्युनले पराजय भोग्नुपर्यो र ऐतिहासिक बलिदान गर्नुपर्यो । आफ्नै अनुभवबाट सन् १९१७ मा अक्टोबर क्रान्ति विजयी भयो । युरोप र एसियाको पुलका रूपमा रहेको रुसी समाजवादी क्रान्तिले युरोप र एसियालाई आफ्नो विचारले छोप्यो । त्यसपछि एसियाको मङ्गोलियामा समाजवाद लागू भयो । दोस्रो
प्रचण्ड जोक होइन, परिवर्तनका धक्का पनि हुन्

प्रचण्ड जोक होइन, परिवर्तनका धक्का पनि हुन्

Posted in विचार
जी एन शर्मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी ( ने क पा ) का एक अध्यक्ष प्रचण्ड अर्थात पुष्पकमल दाहाल नेपाली राजनीतिमा मात्र होइन दुनियाँमा चिनिएको एउटा राजनीतिक नाम हो । झण्डैझण्डै जगतबाटै कम्युनिष्टहरु ओइल्याँदै गएको अवस्थामा नेपालमा सशस्त्र जनयुद्धको उद्घोष गरेर दश वर्ष सम्म निरन्तर सत्तासँग सिधा टक्कर गर्नु चानचुने गफ होइन । नेपालमा माओवादीले जनयुद्धको घोषणा भइरहदा मान्छेका अनेक थरिका तर्क सुन्न पाईन्थ्यो । खास गरेर आफुलाई कम्युनिष्ट भन्ने पार्टीहरु र बाम बुद्धिजिवी भन्दा गजक्क पर्नेहरुनै माओवादी विद्रोहको उछितो काढ्नेमा एक नम्वरमा थिए । नेपालको माओवादी विद्रोह धेरैका लागि हतारमा गरिएको जस्तो लाग्न सक्छ तर नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनमा माले र एमाले बाहेकको अर्को सशक्त धार मसाल, एकता केन्द्र र चौथो महाधिवेशनको ईतिहाँसलाई यदि कसैले पढ्दैन भने त्यो कम्युनिष्ट आन्दोलन र विद्रोहको ईतिहाँसको थोरै म
सुन्निएको रोगी अर्थतन्त्र

सुन्निएको रोगी अर्थतन्त्र

Posted in विचार
- अनिल शर्मा ‘विरही’ आफ्नो प्राविधिक श्रेष्ठता र प्रचुर उत्पादनले विश्व बजार कब्जा गर्ने गैरसैनिक रणनीतिअन्तर्गत संयुक्त राज्य अमेरिका (यो लेखमा ‘अमेरिका’ मात्र भनिनेछ) को नेतृत्वमा खुला र स्वतन्त्र बजार नीति अगाडि सारियो । यसलाई ‘उदारवाद’ को लोकप्रिय वैशाखी टेकाएर उभ्याइएको थियो। जसले तेस्रो विश्वका देशहरूको कृषि र औद्योगिक उत्पादन बन्द गराएर आफ्नो उत्पादन विस्तार गर्ने, ती देशहरूलाई आश्रित बनाउने र कठपुतली सरकार स्थापित गराउने नयाँ औपनिवेशिक प्रणाली विकास गरे । दोस्रो विश्वयुद्धसम्म जर्मनी, इटाली, स्पेन, पोर्चुगल, फ्रान्स, जापान, बेलायत (मूलतः ब्रिटेन) आदि साम्राज्यवादी देशहरूले फौजी उपनिवेश कायम गरेका थिए भने दोस्रो विश्वयुद्धपछि बन्दुक र फौजको काम अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोष, विश्व बैङ्क, एसियाली विकास बैङ्कहरूले गर्न थाले । फौजी उपनिवेश हट्यो तर वित्तीय उपनिवेश आयो । सैनिक गुप्तचरीको
कतातिर जाँदैछ ओली सरकार ?

कतातिर जाँदैछ ओली सरकार ?

Posted in विचार
हस्तबहादुर केसी केपी ओली नेतृत्वको सरकार के सरकार हो ? यो सरकारलाई कुन राजनीतिक भाषाले परिभाषित गर्ने ? यो सरकारलाई के भनेर सम्बोधन गर्ने? किनकि ओली नेतृत्वको सरकारलाई कम्युनिस्टको दुई तिहाइको सरकार भनिएको छ। यो सरकारलाई कम्युनिस्टको सरकार भन्ने कि नभन्ने? ओली नेतृत्वको सरकार कतातिर जाँदै छ ? यस सरकारको भविष्य के हो ? आदि विषयमा यतिबेला नेपाली समाजमा, नेपालको राजनीतिमा ब्यापक बहस चल्ने गरेको छ । यस विषयमा प्रष्ट हुन जरुरी पनि छ । पहिलो नम्बरमा ओली नेतृत्वको सरकार कम्युनिस्टको सरकार होइन । यहाँ ओली नेतृत्वको सरकार कम्युनिस्टको सरकार हो भनेर ब्यापक रुपमा भ्रमको खेती गरिएको छ । यो गलत कुरा हो, झुट कुरा हो । यस विषयमा सबै स्पष्ट हुन जरुरी छ । ओली नेतृत्वको सरकार कम्युनिस्टको खोल ओढेको , मार्क्सवादको जामा पहिरिएको नामधारी नक्कली कम्युनिस्टहरूको सरकार हो । गत संसदीय निर्वाचनमा तत्काल
सम्बन्धको आवरणमा मौलाएको कुटिल चाल

सम्बन्धको आवरणमा मौलाएको कुटिल चाल

Posted in विचार
बालकृष्ण मैनाली मानवजीवनको इतिहासदेखि वर्तमानसम्म आइपुग्दा मानवजातिले अथाह तरक्की गरेकोमा कुनै सन्देह छैन। यो भन्दा पनि अझ बढी तरक्की गर्ने प्रयास अझै जारी छ। तथापि कतिपय ऐतिहासिक कालखण्डमा मानवकै रूपमा जन्म लिएर शासकको रूपमा परिणत भएका कतिपय शासकहरूले आ–आफ्ना स्वार्थ पूर्तिका लागि थुपै्र मानवसंहारमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरूपमा सहभागी हुन पुगेको कहाली लाग्दो इतिहास पनि जनजनको सामुन्ने कहिलेकाहीँ जिस्केर खडा भइदिन्छ। छिमेकी ठूला दुई राष्ट्रलाई नेपालको तर्फबाट कुनै पनि बहाना वा आवरणमा कतै समस्या छैन भन्ने कुरा जगजाहेर छ। यति हुँदाहुँदै किन पटक–पटक सानो देशले सास्ती भोगिरहनुपर्ने हो ? जन–जनमा उठेको यो आक्रोशलाई सही अर्थमा समस्याको चुरो के हो भन्ने कुरा सम्बन्धित सरोकारवालाहरूले अवगत गराउनु र यस्ता विषयमा पुनः समस्या नदोहोरिने गरी समस्या समाधान गर्नु सबैको हितमा हुन्छ। यति हँुदाहुँदै
घेराबन्दी र सरकारको यात्रा

घेराबन्दी र सरकारको यात्रा

Posted in मूल खबर, विचार
जी एन शर्मा  नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा ) नेतृत्वको वर्तमान सरकार अहिले साँच्चैनै घेराबन्दीमा परेको छ । भारी बहुमतको यो सरकारलाई एकातिर थेगी नसक्नुको नागरिक दबाव रहेको छ भने जन अपेक्षा अनुसार सरकारको जनमुखि कामको गति जस्तो हुनुपथ्र्यो त्यो देखिएको छैन । सरकारका कामकारबाहीका बारेमा आलोचना गर्नेलाई छौंडाको संज्ञा दिन पछि नपरेका सरकारका सल्लाहकारहरुले यो सरकारलाई कस्तो सुझाव र सल्लाह दिए होलान्, सामान्य नागरिकले पनि आंकलन गर्न सकिन्छ । छिमेकीको पुरातन हेपाहा शैलीलाई समेत खुलेर प्रतिवाद गर्नुका अलवा उहि पुरानो शैलीमा जवाफ दिए जस्तो गर्नु सरकार घेराबन्दीमा छ भन्ने स्पष्ट झलक हो । सरकार भनेकै राज्य हो, राज्यको दायित्व भनेको नागरिकका हरेक सार्वजनिक र नागरिक अधिकारसँग जोडिएका विषयहरुको समुचित व्यवस्थापन गर्नु पनि हो । तर, सरकार कम्युिनष्टको हो सत्ता त होइन नी भन्ने रुन्चे तर्कका आधारमा अ
के गर्दैछन हाम्रा जनप्रतिनिधि

के गर्दैछन हाम्रा जनप्रतिनिधि

Posted in विचार
डिल्लीराम घिमिरे २०५४ सालमा स्थापित मेची नगर पालिको २२ बर्ष को भयो।२०७४ बाट बिस्तारीत भएर अझै बिशाल रुप धारण गरेको मात्र छैन नेपाल को संविधान २०७२ले त सरकार कै हैसियतमा काम गर्न सक्ने अधिकार प्राप्त छ। तर कताअल्मलिएका छन हाम्रा जनाप्रतिनिधीहरुरु कामले गति लिन नसकेको अवस्था छ। मेचिनगर झण्डै १५ बर्ष जनप्रतिनिधि बिहिन अवस्था मा कर्मचारी ले चलाएको समय र २बर्ष ४ महिना १३ दिन जनप्रतिनिधिहरुले चलाएको अवस्था लाई हेर्दा कर्तव्य पालन र अधिकार को प्रयोगमा नाकाम देखिन्छन जनप्रतिनिधि हरु,२० बर्षअघिदेखि नगरपालिका मा रूपान्तरित काँकडभिट्टा र धुलाबारी को अवस्था र २० बर्ष पछी नगरपालिका मा समावेश भएका बाहुण्डागी,धाइजन,दुवागडी र ज्यामिरगडी को भूगोल लाई हेर्ने दृस्ठिकोण को अभाव छ नगर नेतृत्व मा।पुरानो काँकडभिट्टा र धुलाबारी को भूगोल बजार एरिया र पुर्व पच्छिम राजमार्ग भएका कारण ले यो भूगोल मा आय श्रोत वृद्ध