स्वास्थ्य Archives - Chautari Post Online
Thursday, May 23News That Matters

स्वास्थ्य

मेटाबोलिक सिन्ड्रोम के हो, कसरी बच्ने?

मेटाबोलिक सिन्ड्रोम के हो, कसरी बच्ने?

स्वास्थ्य
डा चन्द्र कार्की व्यवसायी नवीन बाँस्तोला ४८ वर्षका भए। उनी प्रायः गाडीमा हिँड्थे। व्यायाम गर्ने फुर्सद नै थिएन। दैनिक जस्तै मासु खान्थे। फलफूल, सागसब्जी त्यति रुचाउँदैनथे। उमेर प्रौढ हुँदै गएको र पेट एवं तौल बढ्दै गएकाले उनी तीन महिनाअघि ‘होल वडी चेक अप’ गराउन राजधानीको प्रतिष्ठित अस्पतालमा पुगे। परीक्षणको क्रममा डाक्टरले रक्तचाप बढेको, रगतमा ग्लुकोज (सुगर) एवं ट्राइग्लिसेरायडको मात्रा बढेको बताए। रक्तचाप, सुगर, ट्राइग्लिसेरायड एकसाथ बढेको थाहा पाएर आत्तिएका बाँस्तोला जीवनशैलीमा सामान्य परिवर्तन गरेर यो समस्याबाट मुक्त हुन सकिने सम्भावनायुक्त परामर्श डाक्टरबाट पाएर ढुक्क भए। उनी विगत तीन महिनादेखि डाक्टरको सल्लाहअनुसार दैनिक फलफूल एवं सागसब्जी खान थालेका छन्। मासु–अन्डा हप्तामा एक दिन सीमित गरेका छन्। चाउमिन, मःम आदि फास्टफुड भरसक खाँदैनन्। आलु–चिप्स जस्ता धेरै नुनिला प्याकेटका
पाका महिला गर्भवती हुनु कत्तिको जोखिमपूर्ण?

पाका महिला गर्भवती हुनु कत्तिको जोखिमपूर्ण?

स्वास्थ्य
छोरीको मृत्युले शोकाकुल भएकी बेलायतकी एक महिला छोरीको अन्डामार्फत आफू गर्भवती हुन चाहान्छिन्। अर्थात छोरीको अन्डालाई प्रयोग गरी हजुरआमा बन्न चाहान्छिन्। के यस्तो गर्भ बोक्दा खतरा छैन त? सामान्यतया युवतीहरुको तुलनामा वृद्ध महिलाहरु बच्चा जन्माउने दृष्टिकोणले उच्च खतरामा हुन्छन्। तर ५० वर्षमाथिका महिलाहरु इन भाइट्रो फर्टिलाइजेसन (आइभीएफ) माफर्त गर्भवती हुने गरेका छन्। लामो समय बच्चा नभएका महिलाहरु आईभीएफमार्फत उपचार गरिरहेकै बेला पाका महिलालाई पनि यो उपाचार पद्धति निकै प्रभावकारी भएका उदाहरण पाइन्छन्। तर बेलायती महिला (श्रीमति एम) ले आफ्नी दिवंगत छोरीको इच्छा पुरा गर्न चाहेको बताउछिन्। छोरीको आज भन्दा पाँच वर्ष अगाडि (सन् २०११) मा बाउल क्यान्सर भएर २८ वर्षमा निधन भएको थियो। मृत्यु अगाडि उनले आफ्नो अन्डालाई भन्डारण केन्द्रमा चिस्याएर राखेको न्युर्योकटाइम्सले जनाएको छ। छोरीको च
सिस्नुको साग जसले राख्छ रोगबाट टाढा

सिस्नुको साग जसले राख्छ रोगबाट टाढा

स्वास्थ्य
उच्च हिमाली भेगदेखि तराईका जुनसुकै ठाउँमा पाइने सिस्नुको फाइदा बारे धेरैजना अनविज्ञ हुनसक्छन । अज्ञानताकै कारण गाउँघरतिर त सिस्नुलाई खराब झार भनेर काटेर फाल्ने पनि गरिन्छ । तर खराब झार भए पनि मानव स्वास्थ्यका लागि भने यो निकै फाइदाजनक छ । सिस्नुलाई हरियो सागका रुपमा, सुकाएर वा पिँधेर धुलो बनाई सुपका रुपमा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ । कतिपयले त सिस्नुलाई चिया समेत बनाएर खाने गरेका छन् ।   सिस्नुका फाइदा शरीरका विभिन्न अंगमा हुने दुखाईलाई कम गर्छ । हड्डी र जोर्नीको दुखाई तथा शरीरमा आएका बिबिरा हटाउन मद्दत गर्छ । फलाम तत्व पर्याप्त मात्रामा हुने भएकाले महिलाका लागी अझै धेरै फाइदाजनक । रक्त अल्पता र कमजोरी हटाउन मद्दत गर्छ । पेटमा भएको बच्चालाई स्वस्थ र निरोगी बनाउँछ । कपाल झर्ने समस्या र छालाको रोगमा निकै उपयोगी । डन्डीफोर हटाएर छालाको संक्रमणबाट मुक्त बनाउँछ । सिस्नोमा भ
उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिले कस्ता खानेकुरा खाने ?

उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिले कस्ता खानेकुरा खाने ?

स्वास्थ्य
हेरक वर्ष मे १७ का दिन विश्व उच्च रक्तचाप दिवस मनाउने गरिन्छ । रक्तचाप (ब्लडप्रेसर)बारे जनचेतना फैलाउने उद्देश्यले विभिन्न कार्यक्रम गरि यो दिवस मनाउने गरिन्छ । रक्तचाप भएमा तत्काल कुनै निश्चित लक्षण देखिदैन । तर, समयमै परिक्षण नगरेमा हृदयघातको जोखिम बढी हुन्छ । दुई महिनामा एकपटक रक्तचाप परीक्षण गरिरहनुपर्ने चिकित्सकहरु बताउँछन् । रक्तचाप भएका व्यक्तिले समयमै उपचार गरेर औषधि सेवन नगरे मृत्युसमेत हुनसक्छ । उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिले आफ्नौ दैनिकि परिवर्तन गरेमा नराम्रो परिण हुनबाट जोगिन सकिन्छ । उच्च रक्तचाप भएकाले कस्ता कुरा खाने : केरा एभोकाडो सखरखण्डा लसुन ऐसुलु/जामुन बदाम माछा सुर्यमुखीको विउ फर्सिको विउ अनार त्यसैगरी, उच्च रक्तचाप भएकाले नुनको मात्रा कम गर्नुपर्ने हुन्छ । कम रक्तचाप भएका व्यक्तिले भने रसयुक्त फलफूलको खानुपर्छ । जस्तैः खरबुजा उच्च रक्तचापबाट कसरी
मृगौला स्वस्थ्य राख्ने १० उपाय

मृगौला स्वस्थ्य राख्ने १० उपाय

स्वास्थ्य
काठमाडौं । खानपान र जीवनशैलीमा ध्यानमा नदिँदा पछिल्लो समय मृगौलाको जोखिम बढिरहेको पाइएको छ । वरिष्ठ मृगौला रोग विशेषज्ञ डा शक्तिबहादुर बस्नेतले पछिल्लो समय खानपान र जीवनशैलीमा आएको परिवर्तनले मृगौलाको समस्या बढी देखिने गरेको बताए । उनले भने “मृगौला रोग लागेर बढी खर्च गर्नुभन्दा यो रोग लाग्न नै नदिने विषय उत्तम उपाय हो ।” मिर्गौला स्वस्थ राख्ने उपायहरु १. दैनिक कम्तीमा १० हजार पाइला हिँड्ने । २. आफूखुसी दुखाई कम गर्ने औषधि प्रयोग नगर्ने । ३. नियमित व्यायाम गर्ने । ४. धुम्रपान तथा मद्यपानको सेवन नगर्ने । ५. हरेक दिन तीन लिटर पानी पिउँने । ६. उच्चरक्तचाप र मधुमेह नियन्त्रण गर्ने । ७. तौल नियन्त्रण गर्ने । ८. स्वस्थ्य र पोषिलो खानेकुरा खाने । ९. नुन र चिनि भएका खानेकुरा बढी नखाने । १०. हरेक वर्ष मृगौलाको परीक्षण गर्ने । ११. हरेक वर्ष पिसाब र रगत परीक्षण गर्ने । यो परि
भान्सामै औषधि : यी हुन् आपतकालिन उपचारमा प्रयोग हुने ११ जडिबुटी

भान्सामै औषधि : यी हुन् आपतकालिन उपचारमा प्रयोग हुने ११ जडिबुटी

स्वास्थ्य
हामी जुनसुकै बेला दुर्घटनामा पर्न सक्छौं। तर कतिपय अवस्थामा तत्कालै चिकित्सकहाँ जान असम्भव पनि हुन सक्छ। त्यस्तो अवस्थामा हाम्रोवरिपरि पाइने जडिबुटिबाटै उपचार गर्न सकिन्छ। सामान्य चोटदेखि शरीर पोलेका समस्या घरमा नै उपचार गर्न सकिन्छ। स्वास्थ्यमा आपतकालिन समस्या परेका बेला उपचारमा प्रयोग हुने घरेलु जडीबुटी : एलोभेरा (घिउकुमारी) शरीरको छाला जलेमा वा पोलेमा घिउकुमारीअचुक औषधिको रुपमा प्रयोग गरिन्छ। पोलेको ठाउँमा यसको रस लगाउँदा चिसो र शितलता प्रदान गर्छ। गमला वा सानो प्लाष्टिकको बट्टामा नै घर वरिपरि रोप्न सकिने घिउकुमारीका अनगिन्ति फाइदा छन्। बिटर एलो (तितो घिउकुमारी) घिउकुमारीकै एक जात (तर ठूला आकारका पात) को यो जडिबुटि कब्जियत, एपेन्डिसाईटिस र पित्तासयको रोगको उपचारमा प्रयोग गरिन्छ। एलोलाई क्याप्सुलको रुपमा पनि किन्न पाइन्छ। यो क्याप्सुल नियमित सेवन गरेमा पाचन प्रणालीलाई सहय
अभ्यङ्ग मालिसका फाइदा

अभ्यङ्ग मालिसका फाइदा

स्वास्थ्य
डा हेमराज कोइराला अभ्यङ्ग मालिस आयुर्वेदिक मालिस पद्धतिमध्येको लोकप्रिय विधि हो। यो मालिस गर्दा स्नेहन द्रव्यको रुपमा विशेषतः औषधीय तेलहरुको प्रयोग गरिने हँुदा यसलाई तेल अभ्यङ्ग पनि भनिन्छ। यो विधि पञ्चकर्मको बाह्य स्नेहन कर्मअन्र्तगत पर्छ। पञ्चकर्ममा अभ्यङ्गका साहराले शरीरका विभिन्न भागमा जम्मा भएका विकृत दोषहरुलााई कोष्टमा ल्याएर वमन विरेचनादि क्रियाद्वारा दोष दूूर गर्न यसको उपयोग गरिन्छ भने सामन्य रुपमा अभ्यङ्ग मात्र गर्दा पनि विभिन्न समस्याबाट मुक्ति पाई स्वस्थ जीवन जिउन सकिन्छ। मौसम परिवर्तन, वातावरणीय प्रदूषण, गलत आहारबिहार, प्रतिरक्षा प्रणालीको क्षय, असन्तुलित भोजन, मानसिक तनाव, व्यायाम र विश्रामलाई प्रश्रय नदिने जीवनशैली, कामको आपाधापी आदिले शरीरका साम्य दोष विकृत गराई दोष प्रकोपलाई बढाउँछ। शरीरमा दोष असन्तुलित भएपछि विभिन्न दोषानुकूल रोगको प्रकोप बढ्छ। फलतः व्यक्ति रोगी
मजदुरको स्वास्थ्यमा असर परेको भन्दै सिमेन्टको बोरा लेमिनेसन गर्न सर्वोच्चको आदेश

मजदुरको स्वास्थ्यमा असर परेको भन्दै सिमेन्टको बोरा लेमिनेसन गर्न सर्वोच्चको आदेश

स्वास्थ्य
सर्वोच्च अदालतले सिमेन्टका बोरा ‘लेमिनेशन’ गरेर मात्र ‘प्याकिङ’ गर्न सरकारलाई आदेश दिएको छ । सिमेन्टको धुलोका कारण मजदुर, उपभोक्तामा दमलगायत स्वास्थ्य समस्यासहित वातावरणीय प्रदूषण फैलिएको भन्दै दायर सार्वजनिक सरोकारको रिटमा यस्तो आदेश जारी भएको हो । सर्वाेच्चले मन्त्रिपरिषद् कार्यालय, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, भौतिक योजना, निर्माण तथा यातायाता व्यवस्था मन्त्रालय, संघीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयका नाममा आदेश दिएको हो । लेमिनेसन गरेको बोरामा सिमेन्टको प्याकिङ हुनुपर्ने विषय उपभोक्ताको हित, जनस्वास्थ्य र स्वाच्छ वातावरणका लागि अपरिहार्य विषय रहेको आदेशमा उल्लेख छ । नेपाल अन्तर्रा्ष्ट्रिय श्रम संगठनको सदस्य राष्ट्र भएको स्मरण गराउँदै सर्वोच्चले अन्तर्रा्ष्ट्रियस्तरमा जनाएका प्रतिवद्धताका दृष्टिले पनि श्रमिकको हित र कल्याण गर्नु राज्यको दायित्व रहेकोतर्फ सर्वोच्चले
बर्डफ्लु परीक्षण गर्न एक सय ७२ को नमुना जापान पठाइयो

बर्डफ्लु परीक्षण गर्न एक सय ७२ को नमुना जापान पठाइयो

स्वास्थ्य
नेपालमा बर्डफ्लुबाट एकजनाको मृत्यु भएपछि उनको नजिक गएका एक सय ७२ जनाको नमुना संकलन गरी सरकारले परीक्षणका लागि जापान पठाएको छ । सोमबार जापानको डब्लुएचओ कोलाबोरेटिङ सेन्टर फर इन्फ्लुएन्जा प्रयोगशालामा नमुना पठाइएको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले जनाएको छ । गत १५ चैतमा काभ्रेका २१ वर्षीय युवकको बर्डफ्लु संक्रमणबाट ज्यान गएको थियो । सोही ल्याबले ती युवकलाई एच फाइभ एन वान भाइरस लागेको प्रमाणित गरेको थियो । सरुवारोग विशेषज्ञहरूका अनुसार बर्डफ्लु भाइरस टाढाबाट सर्दैन । एक मिटरको दूरीमा मात्रै यो भाइरस एकबाट अर्कोमा सर्न सक्छ । ‘त्यसैले हामीले संक्रमित मानिसको नजिक आएका एक सय ७२ जनाको नमुना संकलन गरी जापान पठाएका हौँ,’ महाशाखाका एक अधिकारीले भने । महाशाखाका अनुसार एक मिटरको दूरीमा पनि धेरैपटक आवतजावत भएपछि मात्रै यो भाइरस सर्छ । तर, हालसम्म मान्छेबाट मान्छेमा बर्डफ्लु सर
आँखालाई जोगाउने केही उपायहरू

आँखालाई जोगाउने केही उपायहरू

स्वास्थ्य
मानव शरीरको महत्वपूर्ण अंगमध्ये हाम्रो आँखा निकै नै संवेदनशील र सजिलै संक्रमण हुने अंग हो । आँखालाई धूलो, धूवाँ, भाइरस तथा ब्याक्टेरिया आदिले सजिलै क्षति पुर्याउन सक्छ । हामीले हाम्रो आँखालाई स्वास्थ्य राख्न अनेकौं उपाय अपनाउन सक्छौं । हामी कहीँकतै घरबाट निस्कँदा उचित चस्माको प्रयोग गर्नु पर्छ । चस्माले आँखालाई धूलो, धूवाँ, किटाणु आदिबाट बचाउने मात्र होइन, यसले आँखामा चोटपटक लाग्न तथा घामको विकिरणबाट पनि जोगाउँछ । बाहिरी प्रदूषणले अनुहार तथा आँखाको कोषमा धुलो र किटाणुले भर्ने हुदा हामीले घर पुगेलगत्तै चिसो पानीले आँखामा छ्याप्ने गर्नु पर्छ । आँखा सुक्खा बनेको अवस्थामा पानीले हल्कासँग भिजाउँदा पनि निकै फाइदा गर्छ । खानपानले पनि आँखाको स्वास्थ्यमा प्रभाव पार्दछ । आँखा स्वच्छ र निरोगी राख्न भिटामिन ‘ए’ महत्वपूर्ण पोषण तत्व मानिन्छ । सिजनअनुसार हरियो सागपात, माछा–मासु, दूध र गेडाग