Sunday, January 19

‘समाचार र विचारको
साझा चौतारी’




कृषि र किसान

जाँगर र सीप चाहिन्छ ! पैसा नेपालमै छ

जाँगर र सीप चाहिन्छ ! पैसा नेपालमै छ

Posted in कृषि र किसान
पाल्पा। काम र दामको खोजीमा पाल्पा रामपुर नगरपालिका–८ का युवा जगतबहादुर सेनले दुई वर्ष मलेसियामा व्यतीत गर्नुभयो । ऊर्जाशील जीवनका केही सयम त्यतातिरै लगाउनुभयो । पसिना बगाउनुभयो । उहाँलाई सोचेअनुसारको काम र दाम नभएपछि विदेशको भूमिमा रही रहन मन लागेन । गाउँमा फर्किएर केही गरौँ भन्ने सपना देख्न थाल्नुभयो। उहाँ दुई वर्ष पूरा भएपछि जन्मस्थान फर्किनुभयो । उहाँले बाँझा रहेका बारीमा पाटामा बाख्रापालन गर्ने सोच बुन्नुभयो । व्यवसाय शुरु गर्नुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “गत वर्ष बाख्राको बिक्रीबाट एक वर्षमा रु पाँचलाख आम्दानी लिएँ ।” घरको गुजारा चलाउन धौधौ परेपछि स्नातक तहको पढाइ बिचमै छाडेर उहाँ वैदेशिक रोजगारमा होमिनुभएको थियो । “विदेशको मोहले न त पढाइ न त हातमा दाम, समयको बर्बादी, गाउँमै बसेर पहिले नै बाख्रापालन गरेको भए मालामाल हुने रहेछ, अहिले सम्झदा पश्चाप लागेको छ”, उहाँले अनुभव सुनाउँदै भन्न
मौरीलाई चरन क्षेत्र अभाव

मौरीलाई चरन क्षेत्र अभाव

Posted in कृषि र किसान
म्याग्दी । पैयूँका रुख नासिने र गाउँघरतिर तोरीखेती गर्ने चलन हराउँदै गएपछि मौरीलाई चरन क्षेत्रको अभाव भएको म्याग्दीका मौरीपालक कृषकले बताएका छन्। पुष्परसको अभावले गर्दा मह उत्पादनमा कमी आएको उनीहरुको भनाइ छ। जिल्लाका ज्यामरुककोट, रत्नेचौर, अर्मन, बाबियाचौरलगायतका गाउँमा व्यावसायिक रुपमा मौरीपालन गरेका कृषकले विगतका वर्षको तुलनामा यस वर्ष पुष्परसमा कमी आएको र मह उत्पादन कमी भएको बताएका हुन्। बेनी नगरपालिका–२ का मौरीपालक कृषक जीतबहादुर थापाले तोरी, वुकी, पैयूँ, दुदिलोलगायतका फूल तथा वनस्पतिमा यस वर्ष रसको मात्रा घटेको बताए। थापाका अनुसार विगतका वर्षहरुमा यो मौसममा मौरीले अरु समयको तुलनामा बढी मह उत्पादन गर्ने गरेको बताउँदै यो वर्ष विगतको तुलनामा आधा मात्र मह उत्पादन भएको छ। मौरी चरेर आइसकेपछि पनि पोटिला नदेखिनु र मह उत्पादनका लागि उपयुक्त मानिएको माघ, फागुन महिनामा कम मह उत्पा
किसानले क्षतिपूर्तिका लागि बीउ विक्रेताविरुद्ध मुद्दा लड्नुपर्ने

किसानले क्षतिपूर्तिका लागि बीउ विक्रेताविरुद्ध मुद्दा लड्नुपर्ने

Posted in कृषि र किसान
चितवन। गरिमा जातको बर्णशंकर धान लगाएका किसानले क्षतिपूर्तिका लागि बीउ विक्रेताविरुद्ध मुद्दा लड्नुपर्ने भएको छ । कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले गरिमा धानमा बाला नलागेका विषयमा कारवाही गर्न वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागलाई जिम्मा लगाएको थियो । धानको डीएनए परिक्षण गर्दा नक्कली पुष्टि भएपछि ठगी गरेको प्रमाणीत भएको छ । उपभोक्ता संरक्षण ऐन २०७५ बमोजिम बीउ विक्रीकर्तालाई कारवाही गर्न मन्त्रालयले फाइल विभागमा पठाएको थियो । विभागका महानिर्देशक नेत्रप्रसाद सुवेदीका अनुसार मन्त्रालयबाट प्राप्त फाइलका बारेमा अध्ययन थालिएको छ । उनका अनुसार क्षतिपूर्तिका लागि कृषकले सम्बन्धित जिल्ला अदालतमा जानुपर्ने देखिएको छ । यसका लागि कसरी अघि बढ्ने भन्ने विषयमा मन्त्रालय, विभाग र बीउबिजन गुणस्तर नियन्त्रण केन्द्रका बीचमा छलफल गरी टुङ्गोमा पुग्ने उनले जानकारी दिए । उनका अनुसार सम्भवत सम
कृषि अनुदानले उद्यमीको ऊर्जा थप्दै

कृषि अनुदानले उद्यमीको ऊर्जा थप्दै

Posted in कृषि र किसान
पाल्पा। परिवारको आर्थिक अवस्था नाजुक हुँदा स्नातक तह पढ्दै गर्नुभएका रामपुर नगरपालिका–८ बस्ने जगतबहादुर सेनलाई विदेशिनु पर्ने बाध्यता आइलाग्यो । मनमा पढ्ने रहर भए पनि घरखर्च चलाउनै नसक्ने अवस्था सिर्जना भएपछि उहाँ अध्ययनलाई बीचमै छाडेर विदेशिनु भयो । तीन वर्ष विदेश बस्दा खासै कमाउन सक्नुभएन । जसोतसो विदेश जाँदाको लगानी उठाएर गाउँ फर्कनुभयो । गाउँ फर्के लगत्तै बाख्रापालन व्यवसाय थाल्नुभयो । रामपुर नगरपालिकाले अनुदान सहयोग गरेपछि आफू ऊर्जा थपिएको उहाँ बताउनुहुन्छ । नगरपालिकाले युवा स्वरोजगार कार्यक्रम अन्र्तगत उहाँलाई दुई वर्षसम्म रु तीन लाखको ब्याज अनुदान उपलब्ध गराउने भएको छ । “बाख्रापालन व्यवसायलाई अगाडि बढाउन नगरपालिकाले अनुदानमा ऋण लगानी गरेपछि व्यवसायमा हौसला मिलेको छ, हाल ५० माउ बाख्रा सहित ७० वटा बाख्रा छन्, अब बढाएर १०० भन्दा बढी बनाउने सोच छ,” सेनले भन्नुभयो । गाउँमै बसेर
माटो परिक्षण विधि

माटो परिक्षण विधि

Posted in कृषि र किसान
मिना महतरा द्रुतगतिमा बढिरहेको जनसंख्यालाई खुवाउन सकिने अन्न उत्पादन गर्नुपर्ने अनिवार्य तथा बाध्यताहरुलाइ हाल आएर कृषि वैज्ञानिकहरु र कृषकहरूकोे चुनौति नै भएको छ । घट्दो खेती योग्य जमिनले बढ्दो जनसंख्याको माग लाई परिपुर्ति गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। माटोको विश्लेषण कार्य कृषि कर्मको एउटा महत्त्वपूर्ण पाटो भएकोले माटोको नमुना संकलन गरि जाँच गर्नु नितान्त आवश्यक हुन्छ। बाली उत्पादन वृदि गर्न रासायनिक मलको सुरु भएपनि असन्तुलित रुपमा रासायनिक मलको प्रयोयले गर्दा समस्याले झन विकराल रुप लिन थालेको छ। दिगो माटो व्यवस्थापन र कृषि उत्पादनमा वृद्धिको साथै मानव स्वास्थ र पर्यावरण संरक्षणको लागि माटो परिक्षण गरि आवश्यकता अनुसार सन्तुलित रुपमा मलखाद प्रयोग गर्नु आवश्यक छ। माटो जाच गर्नुको २ओटा उदेश्य हुन्छन् ,पहिलो माटोको उर्वराशक्ति कस्तो छ भन्ने थाहा पाउन र दोस्रो बालीउत्पादनमा कुनै समस्या देखा पर
दूध बिक्री नहुँदा भैँसी बेच्दै किसान

दूध बिक्री नहुँदा भैँसी बेच्दै किसान

Posted in कृषि र किसान
नबीनबाबु अधिकारी सिन्धुली। भैँसीपालन गर्ने व्यावसायिक किसानले दूध बिक्री नभएको गुनासो गरेका छन् । दूधौली नगरपालिका–६ हर्षाही, ढोडेनीका किसानले दूध बिक्री नभएको गुनासो गरेका हुन् । हर्षाहिका पर्मिला कार्कीले आफ्नै लगानीमा भैँसीपालन त गर्नुभयो, तर दूध बिक्री नहुँदा समस्यामा परेको सुनाउनुभयो । पर्मिलाले भन्नुभयो, “आफ्नै लगानीमा भैँसी पालेर दूध बिक्रीबाट राम्रै आम्दानी गर्ने सोचेको थिएँ, तर दूध नै बिक्री नभएर समस्या थपिएको छ ।”उहाँका अनुसार दैनिक ६० लिटर दूध उत्पादन हुन्छ तर बजार भने छैन । लगानी डुबिसकेको र दूधको बजारीकरणका लागि सहयोग गरिदिन दूधौली नगरपालिकालाई आग्रह गरिए पनि सुनुवाइ नभएको उहाँको भनाइ थियो । उहाँ भन्नुहुन्छ, “अब विस्तारै भैँसी नै बिक्री गर्ने योजना पो बनाएको छु ।” दैनिक दूध दिने ११ भैँसी पाल्ने योजना बनाएर पर्मिलाले व्यवसाय शुरु गर्नुभएको थियो । सात भैँसी बेचेपछि अहिले प
तीन वर्षभित्र सबैको पहुँचमा विद्युत्

तीन वर्षभित्र सबैको पहुँचमा विद्युत्

Posted in कृषि र किसान
अबको तीन वर्षभित्र नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा सबै नेपालीको पहुँच पुग्ने भएको छ । आउने तीन वर्षभित्र राष्ट्रिय ग्रिड सबै नेपालीसम्म पु-याउने लक्ष्यसहित तीव्र गतिमा काम भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ । प्राधिकरणका अनुसार अहिले ग्रामीण विद्युतीकरणको कामलाई तीव्ररूपमा अगाडि बढाइएको जनाइएको छ । प्राधिकरणका वितरण तथा व्यापार विभाग प्रमुख प्रबल अधिकारीले अबको तीन वर्षभित्र हरेक नेपालीको घरमा विद्युत् सुविधाका लागि प्राधिकरणको राष्ट्रिय ग्रिड पु-याउने लक्ष्य लिएर प्राधिकरणले कामलाई तीव्रता दिएको जानकारी दिए । अहिले प्राधिकरणको राष्ट्रिय ग्रिडमा ८० प्रतिशत नेपालीको प्रत्यक्ष पहुँच रहेको बताउँदै उनले भने, ‘‘अबको तीन वर्षभित्र हरेक नेपालीको घरसम्म प्राधिकरणको राष्ट्रिय ग्रिड पु-याइसक्ने छौँ ।’’ राष्ट्रिय ग्रिड जडान सम्भव नहुने क्षेत्रमा ब्याट्री स्टोरेज प्रणालीसहितको माइक
संकटमा नेपाली हाते कागज उद्योग

संकटमा नेपाली हाते कागज उद्योग

Posted in कृषि र किसान
सुर्खेत। सुर्खेतको पञ्चपुरी नगरपालिका–६ बाबियाचौरमा दुई वर्षदेखि सञ्चालित एक नेपाली हाते कागज उद्योग संकटमा परेको छ । करीब रू। सात लाखको लगानीमा सञ्चालनमा आएको सिर्जना नेपाली हाते कागज उद्योग कच्चा पदार्थ, बजारको अभावलगायतका समस्याले संकटमा परेको हो । उद्योग सञ्चालक बुद्धिमान बोहोराले उत्पादित कागजको नजिकै बजार नहुनु, समयमै कच्चा पदार्थ नपाउनु, ढुवानीको समस्या हुनुजस्ता कारणले उद्योग चलाउन मुस्किल परेको बताए । ‘लगानीअनुसार आम्दानी गर्न सकिएन, मुख्य समस्या कच्चा पदार्थ र उत्पादित कागजले बजार नपाउनु नै हो’, उनले भने, ‘कालीकोट, जुम्लाबाट लोक्ता ल्याउनुपर्छ, नजिकै लोक्ता नहुँदा ढुवानीमै ठूलो रकम खर्च गर्नुपर्ने अवस्थाले उद्योग घाटा बेहोर्नुपर्‍यो ।’ लोक्ता कागज उद्योगका लागि अत्यावश्यक कच्चा पदार्थ हो । उद्योगबाट नोटबुक, डायरी, रजिष्ट्रार, फोटोकपी पेपर, गिफ्टबक्स, गमलालगायत नेपाली हाते कागज
गोब्रे च्याउको अत्याधिक माग, बजार धान्नै मुस्किल

गोब्रे च्याउको अत्याधिक माग, बजार धान्नै मुस्किल

Posted in कृषि र किसान
रीता लामा दाङ। घोराही–१६ तेरौटेका ३० वर्षीय मणिराज पुन हिजोआज जिल्लामै सफल च्याउ कृषकका रूपमा चिनिएका छन । अरूले गर्दै आएको च्याउ खेतीभन्दा फरक तरिकाले उनले प्राविधिक रूपमा कठिन मानिएको गोबे्र अर्थात् डल्ले च्याउ उत्पादन गरिरहेका छन । उनका अनुसार माटो, मल र बीउको मात्रा नमिलाए गोब्रे च्याउ उम्रिँदैन । उम्रिए पनि फक्रिँदैन, कुहिन्छ र डढेर नष्ट पनि हुन्छ । च्याउलाई तरिका पु¥याएर तथा जोगाएर उमार्न अप्ठेरो भए पनि अहिले उनले ग्राहकको मागलाई धान्नका लागि भए पनि मेहनेत गरेर गोब्रे च्याउ खेती गरिरहेका छन । उनले आफ्नो घर, गोठ, घरछेउमा छाप्राछाप्री बनाएर पनि गोब्रे च्याउको खेती गर्दै आएका छन । बजारबाट डल्ले च्याउको माग अत्यधिक बढेपछि आफूले सोही च्याउको खेती शुरु गरेको उनले बताए । सामाजिक सञ्जाल चलाउँदै गर्दा सञ्जालमा च्याउ खेतीसम्बन्धी केही भिडियो देखेपछि उनले त्यसलाई खोज्दै गए । च्याउ खेती के
जैविक चिया संस्कृतिको विकास गर्न ‘टि टक’ कार्यक्रम

जैविक चिया संस्कृतिको विकास गर्न ‘टि टक’ कार्यक्रम

Posted in कृषि र किसान
जमुनावर्षा शर्मा पोखरा। पोखरामा आइतबार जैविक चिया र यसको महत्वको बारेमा ‘टि टक’ कार्यक्रम गरिएको छ । विशेष गरी अग्र्यानिक (जैविक) चियाको महत्व र यसले मानव स्वास्थ्यमा पार्ने प्रभावको बारेमा जानकारी दिन र स्वदेशी चियाको प्रवद्र्धन गर्न कार्यक्रम गरिएको बसन्त टे«डका संचालक एवं अग्र्यानीक चिया व्यवसायी रवी पौडेलले जानकारी दिए । ‘टि टक’ कार्यक्रममा जैविक चिया विज्ञ एवं कञ्चनजंघा अर्थोडक्स चिया उद्योगका सञ्चालक हरि सिटौलाले चियाको उत्पत्ति र यसको विकासक्रमसँगै मानव स्वास्थमा यसको महत्वको बारेमा जानकारी दिए । ‘माइण्ड केमेस्ट्रि रिर्सच पर्सन’ समेत रहेका सिटौलाले मानव मस्तिष्कमा जैविक चियाले उत्पन्न गराउने हर्मोन र त्यसले मस्तिष्कलाई कसरी सक्रिय र निस्क्रिय बनाउन भूमिका खेल्छ भन्ने बारेमा जानकारी दिए । उनले जैविक चियामा भिटामिन सी र इ तथा बी टु पाइने ग्रीन टीमा फोलिक एसिड, बिटा व्यारोटिन