खबरहेड लाइन

मनसुन सुरु भएयता ५७ जनाको मृत्यु

चाँदनी हमाल

काठमाडौँ । मनसुन सुरु भएयता विभिन्न भूभागमा बाढी, पहिरो, भारी वर्षा, चट्याङ, सर्पदंश, जनावर आक्रमणलगायत विपत्बाट ५७ जनाको मृत्यु भएको छ । तीन जना बेपत्ता छन् । यस वर्षको मनसुन जेठ २८ गते नेपाल भित्रिएको हो ।

त्यसयता एक सय जना घाइते र एक हजार २३ घरपरिवार प्रभावित बन्न पुगेका छन् । २० करोड ७३ लाख बराबरको अनुमानित आर्थिक क्षति भएको छ । अबको केही दिन मनसुनी प्रभाव पूर्वदेखि सुदूरपश्चिमसम्म अझ बढ्ने सम्भावना छ । विगत २४ घण्टामा मात्र देशका विभिन्न भूभागमा २९ वटा पहिरो गएको राष्ट्रिय आपत्कालीन कार्य सञ्चालन केन्द्रले जनाएको छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभागले अबको केही दिन मध्य तथा सुदूरपश्चिसम्मको भूभागमा मुसलधारेसम्म वर्षा हुने पूर्वानुमान गरेसँगै बाढी पहिरोसहितका विपत्को जोखिम थप उच्च बनेको छ । मौसमविद् सञ्जीव अधिकारीका अनुसार मौसममा सुधार हुने अवस्था छैन ।

पूर्वबाट पश्चिम केन्द्रित

विभागले बिहीबार जारी गरेको विशेष मौसम बुलेटिन अनुसार पूर्व र मध्य भूभागमा बढी वर्षा भएको छ । केही दिन पश्चिम, कर्णाली र सुदूरपश्चिममा भारी वर्षा हुने छ । मौसमविद् अधिकारीले भन्नुभयो, “गण्डकी, कर्णाली र सुदूरपश्चिममा निकै ठुलो वर्षा हुने देखिएको छ, जसले विपत् नल्याउला भन्न सकिन्न ।” मनसुनको न्यूनचापीय रेखा उत्तरबाट सर्दै नेपालको दक्षिण सीमा आसपास अझै केही दिन रहने छ। जसका कारण मनसुनको सक्रियता पश्चिमी भेगमा बढ्ने भएकाले सरोकारवाला निकायलाई सतर्क रहन भनिएको छ ।

पहिरो जाने खतरा उच्च

गण्डकी प्रदेशदेखि सुदूरपश्चिम भूगोलको नेपालका पहाड गत वर्ष लगातार गएका ठुलासाना भूकम्पले थिलथिलो बनेको छ । मनसुनको परिवर्तित खण्डित वर्षाले ती पहाडहरूमा पहिरो जाने उच्च खतरा रहेको पहिरोविज्ञ शिवकुमार बाँस्कोटाले बताउनुभयो ।

पूर्व, मध्य र पश्चिम पहाडमा धेरै मानव बस्ती रहेकाले पहिरोले जनधनको क्षति गर्ने उच्च सम्भावना रहेको उहाँले बताउनुभयो । त्यसमाथि भौतिक पूर्वाधार र सडक निर्माणले थप गिजोलेकाले यो वर्षामा अझ असुरक्षित बनेको छ ।

उहाँले भन्नुभयो, “जाजरकोटदेखि माथिका पहाड भूकम्पले हल्लिएका छन्, अलिकति बढी वर्षा भए पनि जाजरकोट, पश्चिम रुकुम, कालीकोट, अछाम, दार्चुला, डोटी, डढेल्धुरा पहिरोका हिसाबले अति संवेदनशील छ ।” विभिन्न भौगर्भिक अध्ययनले ती पहाडका चट्टानको स्वरूप संरचना बिग्रिसकेको देखाएको छ । यस्तोमा मान्छे मार्ने पहिरोका रूपमा चिम्ट्याइलो माटो र गेग्य्रानको पहिरो जान सक्छ । कमजोर भूभागमा पहिरो गइहाल्ने अवस्था छ । खण्डवृष्टिले त्यो क्रम बढाउन सक्ने भएकाले थप सतर्क रहनुपर्ने उहाँको जोड छ ।

पहिरोबाट जोगिन के गर्ने ?

पहिरोविद् बाँस्कोटाका अनुसार ठुलो पानी पर्ने सम्भावना देखाइएका ठाउँमा सचेतना नै पहिलो सर्त हो । पहिरोको वैज्ञानिक पूर्वानुमान गर्न नसकिए पनि केही पूर्वसङ्केत पछ्याउन सके ठुलो जनधनको क्षति कम गर्न सकिन्छ ।

घर वरपर जमिन चिरा परेको, घर ढल्किएको, ढोका झ्याल खोल्न र बन्द गर्न अप्ठ्यारो परेको, पानीका मूल सुक्ने र नयाँ मूल देखिने, खोल्साको बहाव घटबढ हुने, अनायासै नदी कटान भइरहेको देखिएमा अब पहिरो जान्छ भनेर बुझ्नुपर्ने उहाँले सुझाउनुभयो । त्यसैले जोखिमपूर्ण क्षेत्रमा रातमा पालो बसेर कुर्ने, उज्यालो बत्ती साथमा राख्ने, आपत्कालीन अवस्थामा घर छाड्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने भएकाले अत्यावश्यक सामान ठिक्क पारेर राख्न पनि उहाँले सुझाव दिनुभयो ।

पश्चिम नेपाल आर्थिक रूपमै पनि प्राकृतिक प्रकोपसँग जुध्न नसक्ने अवस्थाको सामाजिक भूगोल रहेकाले सरकारी निकायले पूर्वतयारीमा बढी जोड दिनुपर्ने बाँस्कोटाले औँल्याउनुभयो ।

मनसुनका कारण आइपर्ने बाढी, पहिरो, डुबानलगायतका विपत्को सामना गर्न सरकारका सबै निकाय उच्च सतर्क अवस्थामा रहेको राष्ट्रिय विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ ।गोरखापत्र दैनिकमा खबर छ ।

 

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button