‘समाचार र विचारको
साझा चौतारी’





विचार

सर्वहारा जनताका नेतामा प्रचार–मोह

सर्वहारा जनताका नेतामा प्रचार–मोह

Posted in विचार
विनोद पौडेल ‘नाम होस् तर गुमनाम नहोस् ।’ नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीमा यो भनाइको सार्थकता झल्किन्छ । यो भनाइ चलचित्रकर्मीहरुमा निकै लागू हुने शब्द हो तर राजनीतिकर्मीमध्ये पनि ओलीबाहेक अन्य नेतामा यो भनाइ लागू भएको खासै देखिँदैन । उनी जे काम गर्दा पनि आफ्नो प्रचार गर्न रुचाउँछन् तर मिडियाकर्मी भने पटक्कै रुचाउँदैनन् आफूनिकटका बाहेक । पत्रकारको विरोध गरे पनि पत्रकार सम्मेलन र सम्पादक भेटघाट भने गरिरहन्छन् । त्यो पनि एकप्रकारको उनको व्यक्तित्वको प्रचारशैली हो भन्दा अत्युक्ति शायदै नहोला । हुन त केपी शर्मा ओली पार्टीको भन्दा पनि आफ्नै प्रचार गर्न रुचाउने नेता हुन् भन्दा फरक पर्दैन । यस्ता प्रचारका कार्य बेला–बेलामा गरिरहेका हुन्छन् । प्रचारका शैली पनि नयाँ–नयाँ अपनाउने गर्दछन् । नेकपा एमालेको विधान महाधिवेशन गोदावरीस्थित नवनिर्मित सुविधा सम्पन्न ६ हजार व्यक्ति अट्ने क्षमताको भवनमा
आइ लभ यु पार्टी

आइ लभ यु पार्टी

Posted in विचार
१८ आश्विन २०७८ भन्नेहरुले भन्ने गर्थे, बाँच्नु चाँहि पर्छ, नदेख्ने कुरा पनि देख्न पाइन्छ । आजभोली आफु केटाकेटी छँदा ‘हाम्रो राजा हाम्रो देश, प्राणभन्दा प्यारो छ’ भन्ने नाराहरुको सम्झना ताजा भएर आइरहेको छ । २०४६÷४७ को आन्दोलन को सफलताको अघिल्लो दिनसम्म देशभर पहेंला झण्डा सहितका पञ्च ¥यालीहरु आँखा अघि झल्झली आइरहेको छ । अझ त्यस बेलाका राज्य नियन्त्रित सञ्चार रेडियोबाट बज्ने ‘भेडाका छाला ओडेका ब्वाँसाजस्ता देखिने कम्युनिष्टहरुका आन्दोलन‘ भनेर तुच्छतापूर्वक बोलिने भाषाहरु कानमा गुञ्जिरहेका छन् । त्यसैको श्रृङ्खला जस्तो लाग्ने गरी ‘पोइल जान पामं्…’ भन्ने अहिलेका जनवादी(?) गायकहरुले ‘आइ लभ यू केपी बा” का गीत गाएको सुनेपछि, आइ लभ यु भनिनेहरुले आफ्ना सहकर्मी र कमरेडको उछितो काड्ने, उठेका प्रश्नहरुलाई सामना नगर्ने बरु उल्टै प्रश्न गर्नेहरुलाई घृणापूर्वक गाली गलौज गर्ने जे देखिंदैछ, त्यसले उल्लिखित
लोकतन्त्रमा वैचारिक धारमाथि निषेधःकति उचित, कति अनुचित

लोकतन्त्रमा वैचारिक धारमाथि निषेधःकति उचित, कति अनुचित

Posted in विचार
नेकपा एमालेको प्रथम विधान महाधिवेशन असोज १५ गतेबाट शुरु भएको छ । गुटरहित राजनीतिका लागि विधान महाधिवेशनले विधिविधान बनाउने भनेर ब्यापक प्रचार गरिएको छ । गुट बनाएर अघिल्लो महाधिवेशनमा माधव नेपाल र केपी ओली अलग–अलग प्यानलबाट चुनाव लडेका र कालान्तरमा माधव नेपालको गुटले सरकार सञ्चालनमा आफूलाई असहयोग गर्दै सत्ताबाट पाखा मात्र लगाएन, पार्टी नै फुटाईदियो भन्ने एमाले अध्यक्ष ओलीको ठम्याई अनुसार नै आफ्नो इच्छाविपरित कसैले गुटबन्दी गर्न नसकोस् भनेर ओलीले यो विधान महाधिवेशनमा गुटरहित सहभागिताको परिकल्पनालाई अघि सारेका छन् । एमालेमा माधव नेपालहरु बाहिरिएपछि केपी ओलीको एकल हैकम चल्दै आएको छ । त्यहाँ ओलीको कार्यशैलीको बिरोधको कुनै गुञ्जायस छैन । फरक मत राखेका र ओलीलाई सत्ताबाट हटाउन अनि शेरबहादुर देउवालाई प्रधानमन्त्री बनाउन हस्ताक्षर गर्ने दश भाइहरु पनि अब एमालेमा गुटरहित अवस्थामा पुग्नेछन् । उनीहरुले
माक्र्सवाद जन्मका लागि सामाजिक—आर्थिक अवस्थाहरू

माक्र्सवाद जन्मका लागि सामाजिक—आर्थिक अवस्थाहरू

Posted in विचार
हुकुमबहादुर सिंह २०७८ आश्विन ९ माक्र्सवादले हामीलाई सिकाएको छ कि कुनै पनि विचार अथवा सिद्धान्त सधै भरी कुनै न कुनै भौतिक परिस्थितिको उपज हुन्छ । जुनवेला नयाँ भौतिक परिस्थिति उत्पन्न हुन्छ, नयाँ विचारहरू अथवा सिद्धान्तहरू पनि उत्पत्ति हुनु अनिवार्य हुन्छ । यहि सत्यता माक्र्सवाद आफैमा पनि लागु हुन्छ । यसरी माक्र्सवादलाई अझ राम्रोगरी बुझ्नका लागि हामीले भौतिक परिस्थितिको ज्ञान लिन कोशिस गर्नु पर्दछ, त्यो भनेको सामाजिक–आर्थिक अवस्थाहरू, जसभित्र पसेर माक्र्स र एङगेल्सले पहिलो पटक माक्र्सवादलाई जन्म दिएका थिए । सामाजिक—आर्थिक अवस्थाहरूमा आएको क्रान्तिकारी परिवर्तनसँगै माक्र्सवाद आजभन्दा १८० वर्ष अघिदेखि विकसित बन्दै आएको पाइन्छ । खासगरी सन १८४०तीर पहिलो पटक युरोपमा यसको आधार स्थापना बन्दै गयो, जुन बेला सम्पूर्ण विश्व आर्थिक रूपले, राजनीतिक र सैनिक रूपले त्यसद्धारा शासित थियो । त्यसवेला विश्
नेपालमा नयाँ जनवादी क्रान्ति ः कृषिक्रान्ति

नेपालमा नयाँ जनवादी क्रान्ति ः कृषिक्रान्ति

Posted in विचार
गंगादेवी राई १) बिषय प्रवेश प्रधान मन्त्री के.पी.शर्मा ओलीको सरकारले “समृद्ध नेपाल,सुखी नेपाली”को नारा दिएर शासन गरेको झण्डै एक बर्ष पुगेकोछ । तर भ्रष्टाचार, बेरोजगारी र महंगी यति बढेको छ कि नेपाली जनताले “दरिद्री नेपाल, दरिद्र नेपाली” भन्न थालेकाछन् । आज हिमाल, पहाड र तराईका गाउँ÷देहातका युवा पुस्त्ता बाबु आमाले समातेका हलो, कुटो, कोदालो समात्न छोडेर इण्डिया, मलेशिया, खाडी मुलुक, कोरिया, आदि देशहरुमा अदक्ष (गलकपष्ििभम) को रुपमा श्रम बेचिरहेका छन् । सरकारी आँकडा बताउँछ कि यस्तो श्रमिकको संख्या (भारतमा बाहेक) तीस लाखको हाराहारीमा छ । यिनीहरुले पठाएको विप्रेशण ९च्झष्तबलअभ) नेपालको एक चौथाई भन्दा बढी (२९ प्रतिशत) रहेको छ । राज्यको लागि नेपालको गरिबीको रेखामूनिको संख्या घटाउने यही मुख्य साधन भएको छ । सरकारको रोजगारीको कुनै भरपर्दा कार्यक्रम छैन ! नेपालमा किसानको हक, हित, अधिकारको कुरो र कृ
कांग्रेस बलियो भए मात्र लोकतन्त्र बलियो

कांग्रेस बलियो भए मात्र लोकतन्त्र बलियो

Posted in विचार
दयामराम पण्डित यति बेला नेपाली कांग्रेसलाई जीवन्त राख्न १४ औं महाधिवेशनको महासंग्राम चलिरहेको छ । २०७२ सालमा शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा निर्वाचित केन्द्रीय नेतृत्वको पदावधि सकिएको डेढ वर्ष पुुग्यो । कांग्रेस विधानतः नेतृत्वलाई विधिवत् चार वर्ष, विषम परिस्थितिमा थप एक वर्ष, त्यसपछि अन्तिममा ६ महिना कार्य अवधि थप गर्न सक्ने कानुनी प्रावधान देखिन्छ । त्यो पनि कांग्रेसले भरपूर प्रयोग गरिसकेको छ । कांग्रेसले विधिको शासन अख्तियार गर्छ तर आफूू विधि र परिधिभित्र रहन्न भन्नेहरुले अड्कल काट्न थालिसकेका थिए । भदौको तेस्रो सातादेखि समग्र कांगे्रसजनका लागि वैधानिकताको प्रश्नचिह्न खडा हुँदै थियो । ढिलै भए पनि नेपाली कांग्रेस भाद्र १८ गतेदेखि १४ औं माहधिवेशनको मैदानमा उत्रेको छ । स्खलित कांग्रेस पार्टीलाई एकपटक पुनः नेपाली नागरिकका सामुु लोकसम्मत पद्धतिप्रति यो महासंग्रामले आफ्नो प्रतिबद्धता देखा
हिजोका ‘राजदूत’ र आजका ‘राजदूत’

हिजोका ‘राजदूत’ र आजका ‘राजदूत’

Posted in विचार
१४ भाद्र २०७८ पेशल आचार्य कुनै देश शासनमा कति सफल छ भन्ने कुरा त्यो देशले नियुक्त गर्ने राजदूतहरूले समेत इङ्गित गर्दछन् । हिजो नेपालमा हरेक क्षेत्रमा आफ्ना नीतिनियम र केही लक्ष्मण रेखाहरू थिए, जो–कोही शासकहरू ती डिमार्केसनहरू सितिमिति उलङ्घन गर्ने हिम्मत गर्दैनथे । यदि कसैले उलङ्घन गरिहालेमा ती पात्र सामाजिकरूपले तिरस्कारका पात्र हुन्थे । अब त्यस्तो जमाना रहेन । जमानाले पल्टा खायो । बहुरुपी रंग बदल्नमा जमाना खप्पिस छ । मुलुकमा बहुलवादको संस्कार र शासन छाएको छ । नेपाली कूटनीतिक इतिहासलाई गम्भीर अध्ययन गर्ने हो भने सात सालपछि नै मुलुकले विश्वका कतिपय देशसँग कूटनीतिक तथा दौत्य सम्बन्ध गाँस्न पुगेको पाइन्छ । पहिलो कूटनीतिक सम्बन्ध भएको देश बेलायत हो । खासगरी २००७ सालको सफल क्रान्तिपछि नेपालले कूटनीतिक क्षेत्रमा दह्रो पाइला चालेको पाइन्छ । राणा शासक श्री ३ जङ्गबहादुर राणा र चन्द्र शमशेरल
नैतिकताको कसीमा ‘एकता पक्षधर’ हरू

नैतिकताको कसीमा ‘एकता पक्षधर’ हरू

Posted in विचार
दामोदर तिमल्सिना भदौ १० अन्ततः नेकपा (एमाले) औपचारिक रूपमै विभाजित भएको छ। एमाले विभाजनको खास विवाद अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले दुई-दुई पटक संसद विघटन लगायतका प्रतिगामी हर्कत गरेकोमा गल्ती स्वीकार गर्ने कि नगर्ने र आफूले आफैंलाई सर्वेसर्वा र प्राधिकार ठानेको उनको महत्वाकांक्षा नियंत्रित हुने कि नहुने भन्ने नै हो। तर गल्ती स्वीकारेर एकताको पहल गर्नुको सट्टा अध्यादेश आउने भन्दैमा हतारहतार १४ जना सांसदलाई कार्बाही सिफारिस गर्नु ओलीको तर्फबाट एकलौटी पार्टी फुटको घोषणा होइन? विषय यति प्रष्ट हुँदाहुँदै पनि माधव नेपाल पक्षका भनिने तर ‘एकता पक्षधर’ भनेर नेपाललाई पार्टी विभाजनमा साथ नदिनेहरु ओलीसँगै लहसिए। त्यसैले उनीहरू नैतिकता नभएका, तमासे र अवसर छोप्ने पात्रका रुपमा सबैतिर चित्रित भएका छन्। ‘एकता पक्षधर’ ले मंगलबारसम्मको अल्टिमेटम दिएकोमा सोमबार नै ओलीको रातो कार्पेट पाइसकेका थिए। जुन हता
नेपाली कांग्रेसलाई अवसर र चुनौती दुवै

नेपाली कांग्रेसलाई अवसर र चुनौती दुवै

Posted in विचार
दुर्गाप्रसाद गौतम गत निर्वाचनमा एक्लै अविश्वासको प्रस्तावसमेत दर्ता गर्न नसक्ने हैसियतमा प्रमुख प्रतिपक्षीको भूमिकामा जनताले नेपाली कांग्रेसलाई आफ्नो जनमत दिएका थिए । आफ्नै अकर्मण्यताका कारण कांग्रेसको त्यो अवस्था हुन पुगेको हो । तर अहिले जोडबल नगर्दा पनि नेपाली कांग्रेस सत्तासीन हुन पुगेको छ । सरकारमा रहेर अनावश्यक दम्भ र अपारदर्शी क्रियाकलाप गरेकै कारण नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीप्रति जनस्तरमा नैरास्यता पलाई विश्वास कम हुन गएको यथार्थ हो । यही परिस्थितिले गर्दा सानो हैसियतमा खुम्चिन पुगेको नेपाली कांग्रेस यतिखेर सत्तामा पुगेको हो । यो अवसरलाई कांग्रेसले खेर फाल्नुहुँदैन । जनस्तरमा भने शेरबहादुर देउवाका अघिला चार कार्यकाललाई हेरेर खासै अपेक्षा रहेको देखिँदैन । यसका पछाडि प्रधानमन्त्रीका रुपमा देउवाका अघिल्ला कार्यकालमा धेरै विवादास्पद कार्यहरू भए । साँच्चै भन्ने हो भने, नेपालको संसदीय अभ्
विद्रोह बिकल्पको खोजी हो, कम्युनिष्ट पार्टी जब कम्पनी प्रालि जस्तो पनि हुदैन !

विद्रोह बिकल्पको खोजी हो, कम्युनिष्ट पार्टी जब कम्पनी प्रालि जस्तो पनि हुदैन !

Posted in विचार
प्रमोद प्रवाशी जे देखियो र जानीयो सो लेख्ने हो भने माधव नेपालले अहिले होइन अस्तिनै एमालेबाट विद्रोह गर्नु पर्ने थियो । कसैलाई मेरो कुरा तितो वा कसैलाई मिठो लाग्न सक्छ । तर, सत्य जे मलाई लाग्छ म त्यही लेख्छु किनकी साँचो डग्दैन झुठो टिक्दैन । एमालेको पछिल्लो कैरन हेर्ने हो भने माओवादी केन्द्र र एमालेको मिलन पछि बनेको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) गठन भएदेखि तत्कालिन प्रधानमन्त्री केपी ओलीको अहंकार, दम्भ र हठ नाप्ने कुनै मिटर हुन्थ्यो भने त्यो मिटरनै पड्किने गरिको थियो । उहाँ नेकपाको अध्यक्ष र प्रधानमन्त्री हुनुहुन्थ्यो तर यति मात्र बन्नु भयो कि नेकपा भित्र पनि एमाले अनि एमाले भित्र पनि आफ्नो समूह त्यस भित्र पनि आफ्ना आसेपासे र जयजयकार गर्नेको मात्र । पार्टी फुटाउने अध्यादेश ल्याउनेदेखि पटक पटक संसद भङ्ग गर्ने काम नेकपाका अध्यक्ष र तत्कालिन प्रधानमन्त्रीले नै गर्नु भएको हो । लिपुलेकको न