‘समाचार र विचारको
साझा चौतारी’





विचार

‘बुझ्नेलाई श्रीखण्ड नबुझ्नेलाई खुर्पाको बिंड’

‘बुझ्नेलाई श्रीखण्ड नबुझ्नेलाई खुर्पाको बिंड’

Posted in विचार
२०७८ जेष्ठ २ - विनोद सहयात्री नेपालको राजनीतिमा ‘नक्कली’हरुकै जगजगी बढेको छ । उनीहरुकै अचाक्कली अह्य भएको छ । नक्कलीहरुको अतिले हरेक सीमा पार गरिसकेको छ । फलतः उनीहरुका भ्रमका जालहरु एक एक गरी च्यातिन थालेका छन् । उनीहरुको मुखुण्डो उतारिदो छ । आफ्नै क्रियाकलापले नक्कलीहरु वास्तविक रुपमा ‘नक्कली’ साबित हुन पुगेका छन् । जनताको नजरमा उनीहरु एक एक गरी नाङ्गिदै गएका छन् । नक्कली वस्तुको आयु लामो हुँदैन भन्ने कुराको पुष्ट्याइँ हुँदै गएको छ । मुलक र जनताको हितका लागि यो नकरात्मकताभित्रको सकारात्मक कुरा हो । नक्कली राष्ट्रवादी भ्रमको पर्दाफास भारत नेपाललाई तीनवटा मोडलबाट आफू अधिनस्थ बनाउन चाहन्छ । त्यो भनेको भुटानीकरण, सिक्किमीकरण र फिजीकरणको मोडेल हो । यी तीनवटा मोडेलमध्ये पनि उसको जोड सिक्किमीकरण वा फिजीकरणमा नै छ । अहिले नेपाल अहिले अर्ध तथा नऔपनिवेशीकरण अवस्थामा छ । त्यो भनेको अन्य मुल
अथक प्यालेस्टिनी प्यारामेडिक

अथक प्यालेस्टिनी प्यारामेडिक

Posted in विचार
यहाँका प्यारामेडिकहरूले इजरायलसँग दिनहुँजसो हुने हिंसाबाट घाइतेहरूको अनवरत उपचार व्यवस्थापन गरिरहेका छन् २०७८ जेष्ठ २ - – थुर्ले जेरुसेलममा १० मेमा इजरायली प्रहरीले अन्धाधुन्द आक्रमण गरेर सयौँ प्यालेस्टिनीलाई गम्भीर घाइते बनाएपछि डक्टर्स विदाउट बोर्डर्स (एमएसएफ)ले प्यालेस्टाइन रेडक्रसलाई चिकित्सा सहयोग दिन सुरु गर्‍यो । डक्टर्स विदाउट बोर्डर्सका मेरा सहकर्मीहरू र मैले प्यालेस्टिनी रेडक्रससँग मिलेर वादी अल–जोजस्थित रेडक्रसको प्राथमिक उपचार केन्द्रमा घाइतेहरूको उपचार मिलेर गरिरहेका छौँ । मैले त्यहाँ देखेको पहिलो घाइते एउटी १२ वर्षकी केटी थिइन् । हामीले उनको घाउको निरीक्षण गर्न उनले लगाएको जिन्स बिस्तारै तान्न खोज्यौँ, उनी चर्काे वेदनाले चिच्याइन् । उनको तिघ्राको मथिल्लो भागमा हत्केलाजत्रो रबरको गोलीले च्यातेर गएको गहिरो र ठूलो आलो घाउ थियो । आमासँगै घर जान हिँडिरहेकी ती बालिकालाई इजर
धूमपानलाई कर, देशलाई युवाको भर

धूमपानलाई कर, देशलाई युवाको भर

Posted in विचार
डा. जयकुमार गुरुङ मोफसलका एक विद्यालयमा कक्षा ९ मा अध्ययरत स्कूल पोशाकमै ठाँटिएका एक छात्रालाई सुर्तीजन्य पदार्थको अनुसन्धानको क्रमममा प्रश्न सोधिन्छ–‘के तपाईंसुर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्नुहुन्छ?’ छात्राबाट तुरुन्तै जवाफ आयो, ‘हजुर म गर्छु।’ यो जवाफ प्रश्नकर्ताका लागि बिल्कुलै अनपेक्षित थियो । त्यसैले प्रश्नकर्ता अनायास नै ट्वाल्ल परेर छात्राको अनुहारमा नजर पु-याउँछन् । धन्यवाद छ ती छात्रालाई, जसले प्रश्नकर्ताको अपेक्षालाई वास्ता नगरी साँचो सूचना उपलब्ध गराएर अनुसन्धानलाई सहयोग पु-याएकीमा । लामो प्रश्नावलीअगाडि बढ्दै जाँदा कुन प्रकारको सुर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्नुहुन्छ ? कुन मौसम र समयमा? कति मात्रामा ? कहिले र कसरी शुरु भयो? आदि प्रश्नका उत्तरहरु विनाहिचकिचाहट प्राप्त भएको हुनाले तीनलाई विश्लेषण गरी निष्कर्ष निकाल्न सहज भएको थियो । उनले झुटो जवाफ दिएर नक्कली ज्ञानी विद्यार्थी भइदिएको
लाज र नैतिकता नभएको नेपाली राजनीति

लाज र नैतिकता नभएको नेपाली राजनीति

Posted in विचार
- प्रतीक सिग्देल विगत केही महिनादेखि नेपालको राष्टिय राजनीतिमा एकपछि अर्को गर्दै अनपेक्षित परिघटनाहरु विकास हुँदै गएका छन् । मुख्यतः केपी शर्मा ओली, प्रचण्ड र अन्य कैयौं अग्रपंक्तिका तथा मझौलास्तरका नेताहरुमा देखिएको शक्ति र सत्तामोहका कारण देशको राजनैतिक अवस्था नै गम्भीर संकटमा परेको छ । सरकार गिराउने, मन्त्री हुने कुरा कुनै दुई वा दुईभन्दा बढी समूह मिलेर खेलिने खेलजस्तो भएको छ । राजनैतिक अवस्था नै गम्भीर संकटमा परेका बेला आर्थिक, सामाजिक, स्वास्थ्य, शिक्षा लगायत अन्य संवेदनशील क्षेत्रहरुमा पनि गम्भीर समस्याहरु माकुराको जालोझैं एकमाथि अर्को जेलिएझैं जेलिदैँ गएका छन् । संसदीय व्यवस्थामा लिइने राजनैतिक निर्णयहरु पार्टी र नेतृत्वबीच राजनैतिक आस्था र विचारमा स्वच्छ प्रतिस्पर्धाका आधारमा हुनुपर्नेमा त्यसको ठिक उल्टो नेतृत्वमा देखिएका व्यक्तिवादी चरित्र, दम्भ र अहंकारका आधारमा हुन थालेका छन्
न्यायको ढोका उघार

न्यायको ढोका उघार

Posted in विचार
विकास भट्टराई सर्वोच्च अदालतले हरेक महिना प्रकाशित गर्ने नेपाल कानुन पत्रिकाको सबैभन्दा पछिल्लो पेजमा भर्तृहरिको उक्ति लेख्ने गरेको छ–‘निन्दा गरुन् वा प्रशंसा, लक्ष्मी आऊन् वा जाऊन्, आजै मर्नुपरोस् वा कालान्तरमा, यी कुनै कुराको कत्ति पनि चिन्ता नराखी न्यायिक मार्गमा लाग्नेहरु कहिल्यै विचलित हुँदैनन् ।’समाजमा न्यायिक मार्गमा लाग्नेहरु केही बाहेक सबै हुन्छन् । आधिकारिक रुपमा न्याय प्रदान गर्नको लागि भने मुलुकमा न्यायपालिकाको गठन गरिएको हुन्छ ।सो निकायमार्फत पीडितलाई न्याय दिन न्यायाधीश, कानुन व्यवसायी तथा सम्बन्धित कर्मचारीको अहं भूमिका रहेको हुन्छ । तर पनि यी मध्ये न्याय प्रदान गर्ने भूमिका न्यायाधीशको नै हो । खास गरी भन्ने हो भने भर्तृहरिको उक्त उक्ति न्यायाधीशको लागि लागू हुन्छ । उक्त उक्तिलाई स्मरण गर्नको लागिहरेक महिना कानुन पत्रिकामा प्रकाशित गर्ने गरिएको भएपनिहालको महामारीको बेल
कार्ल माक्र्सको २०३औं जन्म जयन्तिको सन्दर्भमा -माक्र्स कसरी माक्र्सवादी बने

कार्ल माक्र्सको २०३औं जन्म जयन्तिको सन्दर्भमा -माक्र्स कसरी माक्र्सवादी बने

Posted in विचार
- हुकुमबहादुर सिंह आज ५ मे कार्ल माक्र्सको २०३औं जन्म जयन्ति । माक्र्स र माक्र्सवादको विचार यात्रालाई सही किसिमले बुझ्न नसक्ने, बुझ्ेर पनि नबुझेझै गर्ने, आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थलाई फाइदा पुग्ने हिसाबले बुझ्ेर जनतामा भ्रम छर्नेहरुको बोलवाला छ । जे भएता पनि समर्थक तथा विरोधी सबैमा कार्ल माक्र्स महान छन् । यिनै महान दार्शनिक, सर्वहारावर्गको मुक्तिका ज्याती कार्ल माक्र्सको माक्र्स माक्र्सवादी हुनेवेला सम्मको जीवनीलाई संक्षिप्त लेख्ने प्रयास गरिएको छ । युगले बिर्सन नसक्ने विश्व सर्वहारावर्गका महान गुरु कार्ल माक्र्स जन्मेको पनि आज २०३ वर्ष भयो। यो सत्य हो कुनै पनि व्यक्ति जन्मदै माक्र्सवादी हुँदैन्—माक्र्ससम्म पनि हुँदैन् । त्यहाँ एउटा प्रक्रिया छ, जसको माध्यमबाट विचारहरू र दृष्टिकोणहरूको विकास गरिन्छन्, सुत्रवद्ध गरिन्छन् र एउटा आधारभूत आकार लिन्छन्, जसलाई विचार भनिन्छ । स्वभावत माक्र्सले
महामारीको चपेटामा खाद्यान्नको मूल्य वृद्धि

महामारीको चपेटामा खाद्यान्नको मूल्य वृद्धि

Posted in विचार
डा.माधव अधिकारी  मानवजीवनको लागि खाद्यपदार्थ अपरिहार्य विषय हो । खाद्यपदार्थको उचित प्रयोगले नै जीवित प्राणीलाई गुणस्तरीय जीवन बिताउन सहयोग पुर्‍याउँछ । स्वस्थ मस्तिष्कद्वारा नै स्वास्थ्य एवं स्फूर्त विचारको प्रस्फुटन हुन्छ । यसको विपरीत कुनै पनि व्यक्तिको स्वास्थ्य ठीक छैन भने उसको कुनै पनि विषयमा गहनरुपमा आफ्नो सोच–विचार पुर्‍याउन नसकी विकासात्मक कार्यहरुमा बाधा–व्यवधान उत्पन्न हुन पुग्छ । प्रश्न उठ्छ, गुणस्तरीय जीवनका लागि कुन तहले कसरी प्रभाव पारिरहेको हुन्छ ? यसलाई गहिरिएर बुझ्ने हो भने गुणस्तरीय जीवनका लागि सम्बन्धित ठाउँमा उपलब्ध भइरहेको स्वस्थ वातावरणयुक्त खाद्यपदार्थ व्यवस्थापनले प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्षरुपमा प्रभाव पारिरहेको हुन्छ । मानव तथा जीवित प्राणीलाई अपरिहार्य वस्तु खाद्यपदार्थ हो, जसको अभावमा जीवन कल्पनासमेत गर्न सम्भव छैन । तसर्थ यस्तो अपरिहार्य वस्तुको सरल प्राप्ति त

‘भारतमा हामी महामारीको होइन, मानवताविरुद्ध अपराधको साक्षी भइरहेका छौँ’

Posted in विचार
२०७८ बैशाख १७ - अरुन्धती राेय सन् २०१७ मा उत्तर प्रदेशको चुनावीसभामा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले विपक्षीको नेतृत्वमा रहेको प्रदेश सरकारको उछितो काडिरहेका थिए । मञ्चबाट उनको आरोप थियो– उत्तर प्रदेश सरकारले मुस्लिमलाई बढी प्राथमिकता दियो । मोदी गर्जिएका थिए, ’यदि कब्रिस्तान बनाइन्छ भने घाट पनि बन्नुपर्छ ।’ घाट, घाट, घाट, मोदीको सभामा आएकाहरूले स्वर थपे । अहिले कब्रिस्तान र घाटका हृदयविदारक तस्वीर अन्तर्राष्ट्रिय मिडियामा छापिएका छन् । शायद, यी तस्वीर देखेर मोदी खुसी भइरहेका होलान, किनकि कब्रिस्तान र घाटको अनुपात अहिले मिलेको छ, दुवै भरिभराउ छन् । तिनीहरूको उपयोग क्षमताभन्दा बढी भइरहेको छ । ’के १ अर्ब ३० करोड भारतीय जनता एकान्तबासमा रहन सक्लान् ?,’ भारतमा फैलिइरहेको कोरोना महामारीबारे वासिङ्टन पोस्टले आफ्नो सम्पादकीयमा प्रश्न उठाएको छ । सम्पादकीयमा उत्तर पनि छ– ’यो सहज
देश र जनादेशप्रति यत्रो अपमान

देश र जनादेशप्रति यत्रो अपमान

Posted in विचार
डिल्लीराम मिश्र नेपालको प्रजातान्त्रिक जनसङ्घर्षको इतिहासमा २०४६ साल फागुन ७ गतेदेखि प्रारम्भ भएको जनआन्दोलन ५० दिनको जनसङ्घर्षपछि अन्त्य भएको हो । देशमा प्रजातन्त्र पुनस्र्थापनाको क्रममा चलेको जनआन्दोलनले उग्ररुप लिँदै जाँदा २०४६ चैत २६ गते राति ११ः१५ बजे नारायणहिटी राजदरबारमा श्री ५ महाराजाधिराज वीरेन्द्र वीरविक्रम शाहदेव र बहुदलवादी नेताहरु सर्वश्री कृष्णप्रसाद भट्टराई, सहाना प्रधान, राधाकृष्ण मैनाली र गिरिजाप्रसाद कोइरालाबीच सम्झौता वार्ता भैई नेपालको संविधान २०१९ बाट दलविहीन शब्द हटाई दलमाथि लगाएको प्रतिबन्धसमेत समाप्त भएको थियो । त्यसै अनुरुप संवैधानिक राजतन्त्र र बहुदलीय शासन प्रणालीको स्थापना गर्ने क्रममा जनआन्दोलनका कमान्डर गणेशमान सिंहलाई अन्तरिम सरकारको नेतृत्व गर्न श्री ५ द्वारा आह्वान गरिएको थियो, तर गणेशमान सिंहले आपूm प्रधानमन्त्री नखाने र आफ्ना परममित्र कृष्णप्रसाद भट
बर्ग र जातिबीचको अन्तरसम्बन्ध

बर्ग र जातिबीचको अन्तरसम्बन्ध

Posted in विचार
२०७८ बैशाख १२ - – प्रा. डा. ओम गुरुङ प्रस्तावना प्रस्तुत लेखको बिषयबस्तु सुरु गर्नु भन्दा पहिले म संक्षेपमा वर्ग र जाति सम्बन्धि अवधारणा बारे केही कुरा प्रकाश पार्न चान्हान्छु. । वर्ग र जाति दुइ भिन्न भिन्न अवधारणाहरु हुन । बर्ग आर्थिक अवधारण हो । माक्र्सका अनुसार बर्ग साझा आर्थिक स्वार्थ बोकेका मानव समुह हुन्, जस्को निर्माण उत्पादनको साधनसंगको सम्बन्धले निर्धारण गर्दछ । समाजमा दुइवटा बर्ग हुन्छन । एउटा हुने खाने वा पुँजीपति वर्ग र अर्को केही नहुने वा गरिब बर्ग । यी दुइ बर्गका बीच जहिले पनि अन्तर संघर्ष चलिरहन्छ । पँुजीपति बर्गको उदेश्य जहिले पनि नाफा कमाउनु रहन्छ भने श्रमिक बर्गको उदेश्य जतिसक्यो त्यति धेरै ज्याला बढाउनु हुन्छ । यी दुइ वर्ग बिचको परस्पर बिरोधी स्वार्थका कारण पँुजिवादी समाजमा बर्ग संघर्ष चलि चलिरहन्छ.। बर्ग संघर्षको भौतिकबादी नियम अनुसार बर्ग संघर्षको लडाईमा सर्बहारा